«Έγινε η σπίθα πυρκαγιά»: Το πολυθέαμα για τα 100 χρόνια της μεγάλης πυρκαγιάς

Το Σάββατο 23 Σεπτεμβρίου – Το πρόγραμμα της δράσης και μια κουβέντα με τον Γιώργο Τούλα

Κείμενο – συνέντευξη: Κική Μουστακίδου

1917 – 2017. Πέρασαν εκατό χρόνια από τότε που η καταστροφική πυρκαγιά, που ξεκίνησε τυχαία από ένα σπίτι στην Άνω Πόλη, κατέκαψε τη Θεσσαλονίκη και άλλαξε μια για πάντα τη φυσιογνωμία της πόλης. Μέσα σε 32 ώρες, η φωτιά έκαψε 9.500 σπίτια και άφησε άστεγους πάνω από 70.000 ανθρώπους.

Αυτή τη σημαντική επέτειο τιμά η «Παράλλαξη» και το «Θεσσαλονίκη Αλλιώς», μέσα από μία πολύωρη και πολυεπίπεδη δράση που συνδυάζει δραματοποιημένες αφηγήσεις, προβολή οπτικοακουστικού υλικού, μουσικές παρεμβάσεις κ.α. και κορυφώνεται με την καύση μιας τεράστιας μακέτας της πόλης, ολοκληρώνοντας με συμβολικό τρόπο τη μεγάλη διαδραστική γιορτή. 100 χρόνια μνήμης θα παρουσιαστούν σε τρία σημεία της πόλης από 30 φορείς και ομάδες, 200 συμμετέχοντες καλλιτέχνες και 250 εθελοντές.

Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Τούλα, εκδότη του περιοδικού «Παράλλαξη» και ιδρυτή του «Θεσσαλονίκης Αλλιώς», ο οποίος έχει και το γενικό συντονισμό, η δράση περιέχει θεατρικά κομμάτια σε πρωτότυπα κείμενα του συγγραφέα Σάκη Σερέφα, ειδικά γραμμένα για το πολυθέαμα, που σκηνοθετούν οι In Flux (Κορίνα Βασιλειάδου και Χάρης Πεχλιβανίδης), με τη συμμετοχή του φωνητικού συγκροτήματος Πλειάδες, ηθοποιών του ΚΘΒΕ και 35 σπουδαστών των σχολών θεάτρου της πόλης, ενδυματολόγους τις Σόνια Σαμαρτζιδου και Ελένη Κανακίδου, video mapping από τους visual artists Mark & The koksinel, με σκηνογράφο-σχεδιαστή της μακέτας της θαλάσσιου μετώπου της πόλης το Γιάννη Κατρανίτσα και καύση από τον ειδικό στα σπέσιαλ εφέ Μιχάλη Σαμιώτη, τη φωτιστική εγκατάσταση των Beforelight, την γραφιστική επιμέλεια των Dolphins.

«Ξεκινήσαμε πριν εννέα μήνες με τις συναντήσεις των εμπλεκομένων και την επιλογή των χώρων που θα εξελιχθεί η δράση. Συνάντησα τον Ιανουάριο την αντιδήμαρχο Πολιτισμού και της πρότεινα τη συμμετοχή του Δήμου, αφού είχα εξασφαλίσει από πριν τους καλλιτέχνες», αναφέρει ο Γιώργος Τούλας στο sarothron.gr.

«Να λειτουργήσει σαν μια σπίθα στοχασμού»

 «Οι άνθρωποι έφτυναν μαύρο σάλιο για μέρες». Ίσως μία από τις πιο εύγλωττες περιγραφές του γεγονότος. Πώς και πότε κατάφερε να ορθοποδήσει η Θεσσαλονίκη μετά την μεγάλη πυρκαγιά;

Γιώργος Τούλας: Η ανάγκη για ζωή και προσαρμογή στο μέλλον έδωσε στους κατοίκους της πόλης το κουράγιο να συνεχίσουν. Να δημιουργήσουν μια νέα ανοιχτόκαρδη αρχιτεκτονικά πόλη με την εμπνευσμένη ιδέα του Εμπράρ.

Κατά τη γνώμη σας, υπάρχουν άλλα γεγονότα που να ανταγωνίζονται σε ιστορική σημασία την καταστροφική πυρκαγιά του 1917; Για ποιο άλλο γεγονός θα θέλατε το «Θεσσαλονίκη αλλιώς» να διοργανώσει μια ημέρα μνήμης;

Γ.Τ.: Η απελευθέρωση του 1912 ήταν ένα τέτοιο γεγονός που όμως πέρασε χωρίς να γιορταστεί αναλόγως δυστυχώς. Ιδέες υπάρχουν πάντα, όχι μόνο για γεγονότα αλλά και για γειτονιές, όπως ο Παλαιός Σταθμός όπου έχουμε οργανώσει ένα εξαιρετικό project για την ιστορία του, ή το Λιμάνι όπου επίσης έχουμε δημιουργήσει στο παρελθόν.

«Η μνήμη όπου και να την αγγίξεις πονεί», έλεγε ο Γιώργος Σεφέρης. Ποια συναισθήματα επιχειρεί να προκαλέσει αυτό το θέαμα στους Θεσσαλονικείς, ποια αντανακλαστικά τους επιδιώκει να ενεργοποιήσει;

Γ.Τ.: Ελπίζω να λειτουργήσει σαν μια σπίθα στοχασμού πάνω στο τι συνέβη, στο τι τέλειωσε τότε, στο τι γεννήθηκε.

Από την ενδελεχή έρευνα τόσων μηνών για το θέμα, αναδείχθηκαν κάποιες ιστορίες που δεν γνωρίζατε μέχρι πρότινος για την πυρκαγιά;

Γ.Τ.: Για μένα η συνέντευξη που έκανα πριν λίγους μήνες από μια αυτόπτη μάρτυρα, την κ. Κίτσα Αθυρίδου, που βρίσκεται εν ζωή διαυγής ήταν αποκάλυψη. Είναι άλλο να διαβάζεις και άλλο να ακούς κάποιον να σου διηγείται πως βγήκε από τα λουτρά της Αγίου Δημητρίου, κοριτσάκι απόγευμα με τη μητέρα και την αδερφή του και στο βάθος η πόλη καίγονταν. Συγκλονιστική διήγηση.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια του «Θεσσαλονίκη Αλλιώς»;

Γ.Τ.: Να επιστρέψουμε στο Δενδροπόταμο για μια νέα δράση. Εκεί που η πόλη δεν θέλει να γνωρίζει τι υπάρχει.

Αναλυτικά το πρόγραμμα της δράσης

ΕΝΑΡΞΗ 18.00 – 18.30 στην Πλατεία Μουσχουντή (Ολυμπιάδος με Κασσάνδρου γωνία), εκεί όπου ξεκίνησε η φωτιά από ένα σπίτι. Στον υπαίθριο χώρο της πλατείας θα στηθεί μια δραματοποιημένη αφήγηση από ηθοποιούς, πλαισιωμένη από μουσικές παρεμβάσεις με αυθεντικά μουσικά κομμάτια της εποχής από την μουσική παράδοση των Ελλήνων, των Εβραίων και των Οθωμανών, που κατοικούσαν στη Θεσσαλονίκη.

18.00 – 21.00 Οδός Εδέσσης: Στο Μπενσουσάν Χαν και το Ύψιλον, κτίρια που διασώθηκαν, στήνουμε ένα αφιέρωμα στην Μεγάλη Πυρκαγιά με προβολές, παρεμβάσεις που δημιουργούν στο σημερινό κάτοικο της πόλης το αίσθημα του εγκλωβισμού που ένοιωθαν οι κάτοικοι της πόλης τότε, μια φωτογραφική έκθεση με τα ευρήματα της περιόδου της Πυρκαγιάς από τις ανασκαφές του Μετρό Θεσσαλονίκης, εργαστήρια για παιδιά και ενηλίκους εμπνευσμένα από την Πυρκαγιά, αναπάντεχα μουσικά happening κ.ά.

ΚΛΕΙΣΙΜΟ 21.00 Λέσχη Θεσσαλονίκης (Λ. Νίκης 63): στο σημείο που σταμάτησε η πυρκαγιά μετά από 32 ώρες που έκαψε την πόλη, το οποίο μεταμορφώνεται χάρη σε ένα γιγάντιο video mapping ενώ παράλληλα μια θεατρική παράσταση στα μπαλκόνια του κτιρίου περιγράφει την πορεία της Πυρκαγιάς καθώς και το όραμα του Εμπράρ, βασιζόμενοι σε αληθινές μαρτυρίες και γεγονότα.

Μια έκπληξη με 2 μπάντες, αρκετούς πυρσούς στα μπαλκόνια της Λεωφόρου Νίκης και την θάλασσα και μια τεράστια μακέτα που αποτυπώνει την όψη της παραλίας τον καιρό της πυρκαγιάς, περιμένει τους θεατές στο τέλος της εκδήλωσης.

Τέλος, στο γυάλινο περίπτερο της Πλατείας Αριστοτέλους παρουσιάζεται μια εγκατάσταση με μια παχιά επίστρωση στάχτης την οποία ο περαστικός καλείται να “ξύσει” και να επιτρέψει στο κόκκινο φως να απλωθεί στο δρόμο.

Info

Σάββατο 23 Σεπτεμβρίου, 18.00 – 22.00

Είσοδος ελεύθερη

Σε συμπαραγωγή με το Δήμο Θεσσαλονίκης/Αντιδημαρχία Πολιτισμού και με τη συμπαράσταση της 82ης ΔΕΘ

Περισσότερα στο site της «Παράλλαξης»